Hennep: het gewas achter de verwarring

Wat hennep is — en waarin het verschilt van cannabis

Hennep en cannabis zijn botanisch dezelfde soort: Cannabis sativa. Het verschil zit niet in de plantennaam maar in het ras en in wat er gekweekt wordt. Vezelhennep is geselecteerd op lange stengels en een hoge opbrengst aan vezel en zaad, en bevat vrijwel geen THC — de stof die het psychoactieve effect geeft. Rassen die voor recreatief of medicinaal gebruik gekweekt worden, zijn juist geselecteerd op het tegenovergestelde.

In de Europese Unie geldt daarvoor een harde grens. Alleen rassen die op de EU-rassenlijst staan en waarvan het gewas onder de wettelijke THC-drempel blijft, mogen als landbouwhennep geteeld worden. Die drempel is de reden dat vezelhennep als gewas behandeld wordt en niet als verdovend middel.

Praktisch betekent dit dat een hennepveld en een wietplantage weinig met elkaar te maken hebben, ook al lijken de bladeren op elkaar. Vezelhennep wordt dicht op elkaar gezaaid om lange, dunne stengels te krijgen; er wordt niet gesnoeid, niet apart bestoven en er is geen selectie op bloemen.

Waar hennep voor gebruikt wordt

Hennep is een van de oudste gebruiksgewassen en dook de laatste jaren opnieuw op, vooral omdat het snel groeit, weinig gewasbescherming nodig heeft en diep wortelt. Het gewas levert grofweg drie bruikbare delen: de vezel uit de stengel, de houtige kern en het zaad.

Vezel

De lange bastvezel is sterk en vochtbestendig en werd van oudsher gebruikt voor touw, zeildoek en papier. Tegenwoordig komt hij vooral terug in de auto-industrie, waar hennepvezel in composieten gebruikt wordt als lichter alternatief voor glasvezel, en in isolatiemateriaal voor de bouw.

Scheven en hennepbeton

De houtige kern van de stengel, de scheven, wordt gebruikt als stalstrooisel en als grondstof voor hennepbeton: een mengsel van scheven met kalk. Dat materiaal is niet dragend en vervangt dus geen constructie, maar het isoleert goed en reguleert vocht. In Nederland en België wordt het vooral toegepast bij renovaties van oude, vochtgevoelige muren.

Zaad

Hennepzaad wordt geperst tot olie of verwerkt tot voedingsmiddelen. Het bevat eiwit en onverzadigde vetzuren en wordt als levensmiddel gewoon verkocht; met de psychoactieve kant van de plant heeft het niets te maken. Ook cosmetica gebruikt hennepzaadolie regelmatig als basis.

CBD: wat het is en wat er niet over gezegd mag worden

CBD, voluit cannabidiol, is een van de vele stoffen in de plant. Anders dan THC werkt CBD niet psychoactief: er ontstaat geen roes. Dat verklaart waarom CBD-producten in veel landen een andere juridische behandeling krijgen dan cannabis zelf.

Waar het misgaat is bij de claims. In de Europese Unie mag over een product dat geen geregistreerd geneesmiddel is geen medische werking beweerd worden. Zinnen als "helpt tegen angst", "vermindert pijn" of "goed tegen slapeloosheid" zijn bij een gewoon consumentenproduct dus niet toegestaan, ongeacht wat iemands persoonlijke ervaring is. Dat is geen detail in de kleine lettertjes maar de kern van de regelgeving.

Het wetenschappelijk beeld is bovendien beperkter dan de marketing suggereert. Er bestaat één op cannabidiol gebaseerd geneesmiddel dat in Europa is toegelaten voor specifieke, zeldzame vormen van epilepsie — een geregistreerd medicijn met een vastgestelde dosering en bewezen werking bij die aandoeningen. Dat is iets fundamenteel anders dan een olie uit het schap, en het zegt niets over andere klachten.

Waar u op let bij een product

• Een analysecertificaat. Een betrouwbare aanbieder laat per partij de samenstelling testen door een onafhankelijk laboratorium en publiceert dat rapport.
• Duidelijkheid over de hoeveelheid. Een percentage zonder inhoud in milligram zegt weinig; beide horen op het etiket te staan.
• Geen gezondheidsclaims. Een aanbieder die belooft dat het ergens tegen helpt, overtreedt de regels — en dat zegt iets over de rest van zijn informatie.
• Herkomst. Bij producten uit EU-teelt is de ketenregelgeving controleerbaar; bij onbekende herkomst is dat niet zo.

De regels in Nederland

Nederland heeft een reputatie van soepelheid die niet klopt met hoe de wet in elkaar zit. Cannabis valt onder de Opiumwet; verkoop in coffeeshops wordt gedoogd onder strikte voorwaarden, maar dat is iets anders dan legaal. Teelt en handel daarbuiten zijn strafbaar.

Vezelhennep valt daar buiten. Het is een landbouwgewas en teelt is toegestaan wanneer een toegelaten ras gebruikt wordt en aan de voorwaarden wordt voldaan, waaronder registratie van het perceel. Voor een boer betekent hennep dus papierwerk en toezicht, niet een grijs gebied.

Voor consumentenproducten met CBD is de situatie het minst overzichtelijk, omdat verschillende regimes elkaar raken: levensmiddelenwetgeving, cosmeticaregels en de nieuwe-voedingsmiddelenprocedure. Daardoor kan hetzelfde ingrediënt in het ene product wel en in het andere niet zijn toegestaan. Wilt u weten wat op enig moment geldt, raadpleeg dan de actuele informatie van de NVWA en de Rijksoverheid; regelgeving op dit terrein verandert regelmatig en een website is daarin geen betrouwbare vervanger.

Over deze pagina

Lucky Hemp is een informatieve pagina over hennep als gewas en grondstof, en over de context rond CBD. Wij verkopen niets, bemiddelen niet en geven geen medisch advies. Er worden hier bewust geen producten aanbevolen en geen werking beloofd.

De informatie is bedoeld om onderscheid te maken in een onderwerp waar de begrippen vaak door elkaar lopen. Voor juridische vragen over teelt of handel is de Rijksoverheid de aangewezen bron; voor gezondheidsvragen uw huisarts of apotheker.